Zwin

Zwinvlakte- foto: Chris Struyf

 

Het Zwin is één van bekendste natuurgebieden van Vlaanderen. Haar unieke karakter heeft Het Zwin te danken aan de regelmatige overstromingen. Dit getijdenlandschap is een favoriete bestemming bij heel wat vogels. Meer dan de helft van alle vogelsoorten die in België zijn waargenomen, kan je in het Zwin zien. We noemen het niet voor niets de internationale luchthaven voor onze gevederde vrienden! 

Zin in een dagje uitwaaien en wandelen in een stuk prachtige en wijdse natuur?  Trek je laarzen en water- en winddichte kledij aan, breng je verrekijker mee en kom naar het Zwin! Bij hoogwater overspoelt de zee de vlakte die achter het strand en de duinrij ligt en bestaat uit een lappendeken van slikken en  schorren.  Enkel zeer gespecialiseerde planten, zoals zeekraal en lamsoor - de bekende 'zwinneblomme' - kunnen in dat unieke zoutwaterbiotoop overleven.  In de slikken leven ontelbaar veel wormen en schelpdieren. Die vormen een gevarieerde voedselbron voor duizenden vogels.  Het jaar rond zijn die dan ook talrijk aanwezig om er te broeden, te overwinteren of om naar voedsel te zoeken. 

 

Het Zwin = Zwin Natuur park + Zwinvlakte + ...

Voor veel mensen is "Het Zwin" het geheel aan natuur dat ligt in de noordoostelijke hoek van de gemeente Knokke-Heist.

Op vlak van eigendom en beheer en natuurtype wordt er best een onderscheid gemaakt tussen:

 

Zwin in verandering

Om het Zwin te behouden zijn er grootschalige ingrepen nodig. Dit gebeurt door de inspanningen van Vlaamse en Nederlandse partners. De website http://zwininverandering.eu/ bundelt alle actuele informatie over de veranderingen.

Op 21 december 2005 is een verdrag gesloten tussen Vlaanderen en Nederland m.b.t. de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 voor het Scheldeestuarium. Dit verdrag heeft tot doel de afspraken tussen Vlaanderen en Nederland vast te leggen m.b.t. de duurzame instandhouding van het Scheldeestuarium. Voor de verdieping van de Westerschelde in functie van het garanderen van de toegankelijkheid van de Zeehaven van Antwerpen zijn een aantal natuurherstellende maatregelen nodig. Deze natuurherstellende maatregelen betreffen o.a. het ontpolderen van een aantal polders in Vlaanderen en Nederland. De ontpoldering van de Willem-Leopoldpolder, op het grondgebied van de gemeente Knokke-Heist in Vlaanderen en de gemeente Sluis in Nederland, is daarbij onderdeel van dit verdrag.

Ter uitvoering van dit verdrag is op 12 juli 2013 het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan “Afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur – regio Kust-Polders-Westhoek - Zwin en Zwinbosjes” vastgesteld door de Vlaamse Regering. Dit ruimtelijk uitvoeringsplan zorgt er in essentie voor dat het te ontpolderen deel van de Willem Leopoldpolder de bestemming natuurgebied krijgt.

Daarnaast is aansluitend op bovenvermeld gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan ook het gewestelijke ruimtelijk uitvoeringsplan “Afbakening van de gebieden van de natuurlijke en agrarische structuur – regio Kust-Polders-Westhoek - Zwinpolder” vastgesteld door de Vlaamse Regering op 30 januari 2015. Dit RUP realiseert de afbakening van de natuurlijke en agrarische structuur voor de omgeving van het Zwin.

Het realiseren van de ontpoldering van een deel van de Willem Leopoldpolder houdt in dat er potentieel risico’s zijn voor een verdere en versnelde verzilting van de omliggende polder. De maatregelen die nodig zijn om de risico’s op bijkomende verzilting tegen te gaan houden in dat de wijze waarop het waterbeheer van een deel van de Oostkustpolder gebeurt, dient gewijzigd te worden. In het raamakkoord inzake het waterbeheer in een deel van de Oostkustpolder in functie van het duurzaam behoud en de uitbreiding van het Zwin als natuurlijk intergetijdengebied, worden hierover afspraken m.b.t. financiering en verantwoordelijkheden van verschillende partners afgesproken.

Toegankelijkheid Zwin en omgeving

Sinds 15 maart 2016 wordt er gewerkt aan de uitbreiding van het Zwin. De Zwinvlakte blijft gedurende de werken steeds toegankelijk via het Zwin Natuur Park en Infocentrum Cadzand. Aan Nederlandse zijde, worden de twee strandtoegangen in de buurt van camping de Zwinhoeve vanaf maart 2017 weer opengesteld.  Het grensoverschrijdend fietspad langsheen de Internationale Dijk (tussen knooppunt 86 en knooppunt 29) is sinds vorig jaar definitief afgesloten. Fietsers worden omgeleid via de kortst mogelijke route (Kanaalweg, Retranchementstraat en Hazegrasstraat). Bebording geeft de omleiding aan.

De Zwin Wandelroute, GR-route en het Ruiterpad Lanckriet lopen aan de landzijde van de Nieuwe Hazegraspolderdijk en liggen dus net naast de werkzone. Deze blijven toegankelijk tijdens de werken. De nodige voorzichtigheid is echter geboden bij het kruisen van de doorsteken doorheen de Nieuwe Hazegraspolderdijk voor werfverkeer. Vanaf maart 2017 wordt aan de zeezijde van de Nieuwe Hazegraspolderdijk ook gewerkt aan de aanleg van het grachtenstelsel rondom de nieuwe dijk. In tegenstelling tot vorig jaar, is er in deze zone dus veel werfactiviteit. Blijf omwille van je eigen veiligheid dus zeker op het officiële tracé aan de landzijde van de Nieuwe Hazegraspolderdijk en respecteer de werfsignalisatie.

Deze tijdelijke hinder wordt nadien dubbel en dik beloond. Nieuwe fiets en wandelpaden op de nieuwe dijk met uitkijkpunten en ook een houten vlonderpad zullen je vanaf 2019 nog meer laten genieten van het Zwin.

 

Landinrichtingsproject Zwinpolders

De Vlaamse Landmaatschappij kreeg op 2 juni 2014 van de Vlaamse minister bevoegd voor Landinrichting, via de ondertekening van het raamakkoord inzake het waterbeheer in een deel van de Oostkustpolder in functie van het duurzaam behoud en de uitbreiding van het Zwin als natuurlijk intergetijdengebied, de opdracht tot het opstellen van het onderzoek naar de opportuniteit en de haalbaarheid van een landinrichtingsproject dat minstens zou moeten kunnen instaan voor de uitvoering van de bepalingen van het raamakkoord Zwin.

Het rapport “Onderzoek naar de opportuniteit en haalbaarheid van het landinrichtingsproject Zwinpolders” is geadviseerd op de programmacommissie landinrichting van 9 september 2015. Het landinrichtingsproject Zwinpolders is ingesteld bij besluit van de Vlaamse regering van 22 april 2016. De instellingsvergadering van de planbegeleidingsgroep voor het landinrichtingsproject Zwinpolders was op 16 juni 2016.

Het landinrichtingsproject Zwinpolders heeft, conform het onderzoek naar de opportuniteit en de haalbaarheid, volgende doelstellingen:

  • Het vrijwaren van de toekomstmogelijkheden van land- in tuinbouw in het projectgebied, door het uitvoeren het raamakkoord inzake het waterbeheer in een deel van de Oostkustpolder in functie van het duurzaam behoud en de uitbreiding van het Zwin als natuurlijk intergetijdengebied
  • Het verbeteren van de waterkwaliteit in het projectgebied.
  • Het ontwikkelen van de natuurwaarden in het gebied door gerichte aankoop en de inrichting van de in het gebied gelegen SBZ-zones en dat in functie van de realisatie van milderende maatregelen en in functie van de realisatie van instandhoudingsdoelstellingen.
  • Het ontwikkelen van een inrichtings-, beheer- en communicatievisie voor de erfgoed- en archeologische relicten in het projectgebied en dit meer specifiek voor de in het gebied aanwezige historische dijken, forten en industrieel erfgoed. Deze visie dient ook te passen binnen de ruimere context van communicatie en positionering van de Zwinstreek.
  • Het aanpassen van het recreatief netwerk in het projectgebied op de nieuwe mogelijkheden en opportuniteiten geboden door de ontwikkeling van het bezoekerscentrum “Het Zwin” , de nieuwe internationale zeedijk, de mogelijkheid tot het opzetten van een grensoverschrijdend wandelnetwerk en het natuureducatief centrum van de gemeente Knokke-Heist op de site van het als monument beschermd waterzuiveringsstation van Knokke-Heist.

Meer informatie over dit landinrichtingsproject: https://www.vlm.be/nl/projecten/Paginas/Zwinpolders.aspx.

Openbaar onderzoek "Landinrichting Zwinpolders Nieuwe Watergang"

Naar aanleiding van de uitbreiding van het Zwin zijn ook voor de omgeving van het Zwin terreinwerken nodig. De plannen voor de terreinwerken zijn gebundeld in het landinrichtingsplan “Nieuwe Watergang” van de Vlaamse Landmaatschappij. De meeste werken beschreven in dat plan zijn bedoeld om verzilting van het grond- en oppervlaktewater, overstromingsschade en droogte in de uitgebreide Zwinomgeving te voorkomen.

Voorliggend landinrichtingsplan “Nieuwe Watergang” heeft als belangrijkste doelstelling het realiseren van de via landinrichting te realiseren bepalingen van het “Raamakkoord inzake het waterbeheer in een deel van de Oostkustpolder in functie van het duurzaam behoud en de uitbreiding van het Zwin als intergetijdengebied”.

Conform artikel 17 van het raamakkoord gaat dit over volgende werken:

  1. De aanpassingswerken aan de waterlopen 1ste categorie inclusief de inrichting van de omgeving in functie van de randvoorwaarden gesteld door natuur- en erfgoedwetgeving:
    • de financiering van de grondaankoop, voor zoverre deze niet kan gerealiseerd worden via een grondruil met de gronden van in het raamakkoord betrokken partners, ten belope van maximaal 50 % van de kostprijs van de grondaankoop;
    • de opmaak van het ontwerp en de uitvoering ten belope van maximaal 50 % van de totale kostprijs van de grondaankopen, het ontwerp en de uitvoering
    • de opmaak van het ontwerp en de uitvoering wordt gecoördineerd door de Vlaamse Milieumaatschappij
  2. De aanpassingswerken aan de waterlopen 2de categorie, inclusief de eventuele inrichting van de omgeving in functie van de randvoorwaarden gesteld door natuur- en erfgoedwetgeving:
    • de financiering van de grondaankoop, voor zoverre deze niet kan gerealiseerd worden via een grondruil met de gronden van in het raamakkoord betrokken partners, ten belope van maximaal 50 % van de kostprijs van de grondaankoop;
    • de opmaak van het ontwerp en de uitvoering wordt gecoördineerd door de Vlaamse Landmaatschappij
  3. De aanpassingswerken aan niet-gecategoriseerde waterlopen inclusief de eventuele inrichting van de omgeving in functie van randvoorwaarden gesteld door natuur- en erfgoedwetgeving:
    • de financiering van de grondaankoop, voor zoverre deze niet kan gerealiseerd worden via een grondruil met de gronden van in het raamakkoord betrokken partners, ten belope van maximaal 50 % van de kostprijs van de grondaankoop;
    • de opmaak van het ontwerp en de uitvoering wordt gecoördineerd door de Vlaamse Landmaatschappij.

 

Over het plan loopt van 1 tot en met 30 maart 2017 een openbaar onderzoek. In die periode kunt u alle documenten inkijken

Gedurende deze termijn kan iedereen zijn/haar opmerkingen en bezwaren met betrekking tot "Landinrichting Zwinpolders Nieuwe Watergang" meedelen aan het college van burgemeester en schepenen te Knokke-Heist (dienst Natuur-Milieu, milieu@knokke-heist.be, Alfred Verweeplein 1 te 8300 Knokke-Heist).

Het document en de samenvatting "Landinrichting Zwinpolders Nieuwe Watergang" kan hier gedownload worden.

In het kader van dit openbaar onderzoek wordt er op 15 maart 2017 van 16u tot 20u een infomarkt georganiseerd in het cultuurcentrum Scharpoord (lokalen 101-102). Medewerkers van de Vlaamse Landmaatschappij, de Vlaamse Milieumaatschappij en de gemeente Knokke-Heist geven er uitleg over:

  • de geplande werken van het landinrichtingsplan Nieuwe Watergang;
  • de bouw (die al aan de gang is) van het nieuw pompgemaal voor de afwatering van de Zwinnevaart en de Isabellavaart;
  • het afkoppelen van de rioolaansluiting van de huizen in de omgeving van de Paulusvaart.

 

 

Meer informatie:

Graaf Leon Lippensdreef 8
8300 Knokke-Heist
België
Javascript is required to view this map.

Contactinformatie

050 607 086
050 622 000