Knokke-Heist bezoeken als toerist?

Bermbeheer

Door middel van ecologisch bermbeheer proberen overheden om de habitat- en verbindingsfunctie van de wegbermen te verbeteren. De oppervlakte van alle bermen samen (zowel langs spoor-, water- als autowegen) vormt immers een groot natuurgebied in Vlaanderen. Bermen zijn vaak ook de laatste uitwijkplaats voor dieren en planten waarvan het oorspronkelijke leefgebied is verdwenen. En dan is er ook nog het visuele aspect, iedereen kijkt waarschijnlijker liever op een berm vol bloemen, dan naar een monotone grasvlakte. Doordat mensen zien hoe de bermen ecologisch worden beheerd, kan ook het bewustzijn rond natuur worden vergroot.

 

Bermbeheer in Knokke-Heist

In 1999 maakte het toenmalige WITAB (nu WVI) een berminventarisatie en bermbeheerplan op voor de gemeente Knokke-Heist. De selectie van wegen was toen iets ruimer, omdat ook de wegen van het Vlaams Gewest en de provinciale wegen mee bemonsterd werden. In totaal werden toen 285 plantensoorten geïnventariseerd. 18 soorten van deze lijst waren zogenaamde Rode lijst-soorten, dit zijn zeer zeldzame en/of bedreigde soorten, met een hoge natuurbehoudsrelevantie. Dat hoge aantal wordt sterk beïnvloed door de rijke flora van bermen op duinzandsubstraat, alsook door de mee geïnventariseerde polderdijken, die eveneens een groot aantal bijzondere soorten herbergen. Daarnaast werden nog 35 andere zeldzame soorten aangetroffen. Rode lijst-soorten en zeldzame soorten werden op kaart weergegeven per straat, maar niet op de exacte locatie. GPS-gebruik voor plantenkartering was toen nog geen vanzelfsprekendheid. Vervolgens werden nog een reeks soorten onderscheiden als ‘ecologische interessante relictsoorten’. Hiervoor werden een aantal typische duinsoorten, poldersoorten en bossoorten onderscheiden. Ook die werden op kaart per straat weergegeven. De kartering werd aangevuld met de aangetroffen vegetatietypes. In totaal werden 21 verschillende vegetatietypes aangetroffen. De kartering werd afgesloten met een aanduiding van de meest bijzondere bermen. Alle bermen met Rode lijst-soorten werden als zeer waardevol bestempeld. Ook de bermen met een zeer typische soortensamenstelling voor het natuurlijke milieu waarin ze gelegen zijn, werden als zeer waardevol bestempeld. In een derde categorie schikten we de bermen zonder zeer bijzondere soorten, maar met een aantrekkelijk bloeiaspect. In een vierde categorie ressorteerden de bermen zonder actuele botanische waarde, maar met een potentiële waarde gekoppeld aan cultuurhistorisch herstel. Vooral gedegradeerde dijken werden hier opgenomen. In een vijfde en laatste categorie werden de minder waardevolle bermen ondergebracht. De inventarisatie werd afgerond met een fiche per straat, waarin een aantal standaardkenmerken werden opgenomen. 

In het beheerplan van 1999 werden voor elk van de straten een prioriteit vastgelegd, afhankelijk van de categorie die in de inventarisatie bepaald werd. Vervolgens werden de maaitijdstippen en –frequenties vastgelegd. Op een kaart werden 7 verschillende beheermaatregelen voorgesteld voor het geheel van Knokke-Heist.

Het bermbeheerplan van de gemeente Knokke-Heist kan geraadpleegd worden via volgende bestanden:

 

Wetgeving

Het beheer van de bermen wordt bepaald door het Bermbesluit (Besluit van de Vlaamse Regering van 27 juni 1984 houdende maatregelen inzake natuurbehoud op de bermen beheerd door publiekrechtelijke rechtspersonen).

Dit besluit is op zich zeer eenvoudig en stelt dat begraasde bermen niet vóór 15 juni mogen gemaaid worden en dat een eventuele tweede maaibeurt slechts uitgevoerd mag worden na 15 september. Daarbij dient het maaisel verwijderd te worden binnen de tien dagen na het maaien. Een afwijking hierop kan mits goedkeuring van de bevoegde Vlaamse minister.

Dergelijk afwijking is meestal vervat in een bermbeheerplan. Een bermbeheerplan zorgt ervoor dat men op een doordachte manier de bermen kan beheren met aandacht voor verkeersveiligheid, de technische mogelijkheden, de kosten van dit beheer en natuurlijk de ecologie en landschappelijke waarde. In het bermbeheerplan worden vaak maaifrequentie en het tijdstip van maaien voor een bepaalde berm vastgelegd.