Knokke-Heist bezoeken als toerist?

Rupsen

Elk jaar vanaf april komen er uit sommige delen van de ruime kustregio meldingen van mensen die ongerust zijn na het zien van rupsen. Anderen hebben zelfs last van gezondheidsklachten nadat ze in contact geweest zijn met bepaalde rupsen. Sommigen denken dat het gaat om eikenprocessierupsen. De grote media-aandacht die er recent is voor deze rupsen, zorgt er wel soms voor dat mensen ongerust worden van elke rups die ze zien.

Het is echter perfect normaal dat we rupsen tegenkomen. Meer zelfs: het zou héél slecht nieuws zijn als we geen rupsen meer zien. De meeste van deze beestjes zijn perfect onschadelijk en enkel bij sommige moet je wat voorzichtiger zijn.

 

Rupsen gezien: in paniek slaan? Bestrijden? Wat kan je best doen?

In paniek slaan is écht niet nodig: door gezond verstand kan je gemakkelijk gezondheidsproblemen vermijden. Bestrijding van rupsen is bijna nooit nodig, want zo bestrijd je niet alleen deze rupsen, maar ook de vele andere soorten rupsen die soms heel zeldzaam zijn. Ook maak je het door bestrijding moeilijker voor hun natuurlijke vijanden zoals vogels. Door dit evenwicht te verstoren, kan je op termijn veel meer problemen veroorzaken dan ze op te lossen.

Maak je je ongerust over rupsen in je omgeving, vermijd dan in eerste instantie contact er mee. Na enkele weken of maanden verpoppen ze tot vlinders en vormen ze meestal sowieso geen probleem meer.

Heb je toch gezondheidsklachten (jeuk, huiduitslag, oog- of luchtwegirritatie), krab er dan niet aan, maar was of spoel de huid of ogen goed met schoon lauw water. Neem contact op met je huisarts.

Vormen rupsen een gevaar voor de gezondheid dan zullen de gemeentelijke diensten de nodige bestrijdings- en beschermingsmiddelen inzetten op het openbaar domein. Op privaat gebied dient de eigenaar zelf de nodige stappen te ondernemen en kan hiervoor een firma inschakelen. In de meeste gevallen hoeft niet tot vernietiging overgegaan te worden en volstaat het om een waarschuwingsbericht en een eventuele installatie van een perimeter met afbakeningslint.

Hieronder vind je alvast een omschrijving van enkele soorten.

 

Bastaardsatijnrups

Dit is de rups van een nachtvlinder. Ze heeft, net zoals de eikenprocessierups, ‘brandhaartjes’. Dit zijn haartjes met weerhaakjes er aan die huiduitslag, jeuk, prikkeling en irritatie van de ogen of luchtwegen kunnen veroorzaken. Deze haartjes zitten ook in het spinsel van de rups, waardoor dit ook ‘netelig’ is. Je kan de volwassen rups heel goed herkennen aan de twee oranje-rode stipjes op de rug. Deze rupsen komen vooral in de (ruime) kustregio voor op duindoorn. Ze kunnen zich ook voeden met zomereik, berk, iepen, meidoorn, sleedoorn en vruchtbomen. De rupsen kan je zien in het voorjaar en de vroege zomer.

Raak de rups niet aan en zorg dat de rups niet in direct contact kan komen met je blote huid. Wandel je in natuurgebied waar de rups voorkomt, draag dan kledij die je lichaam bedekt en vermijd contact met nesten en spinsels. Praat er over met je kinderen zodat ze deze ook herkennen. Houd er rekening mee dat dieren (bv.. honden) ook last kunnen hebben van de haartjes.

Bastaardsatijnrups.jpg

 

Eikenprocessierups

De eikenprocessierups is de larve van een grijze nachtvlinder (Eikenprocessievlinder). Hij komt van april tot juli voor. Met uitzondering van jonge rupsen, die eerder oranje-achtig van kleur zijn, zijn eikenprocessierupsen grijsgrauw, met bleke flanken en lange brandharen. Overdag verzamelen ze in grote groepen op alleenstaande of zonbeschenen eiken in zogenaamde spinselnesten. Enkel 's nachts verlaten ze het nest om in een lange rij (processie)eikenbladeren te eten. Een processierups heeft lange en korte haren, de korte hebben weerhaken en zijn giftig. Deze worden brandharen genoemd en elke rups kan er tot 700.000 hebben. Deze haren worden afgestoten bij verstoring. Daarnaast kunnen de oude huidjes van deze rupsen ook nog veel brandharen verliezen.

Eikenprocessierups.jpg

 

Wat is een processierups?

De eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) vormt sinds een aantal jaren iedere zomer een terugkerende plaag in sommige delen van België en Nederland. De rups is de larve van de eikenprocessierupsvlinder, een nachtvlinder die in bijna heel Europa voorkomt. Deze vlinder legt haar eitjes in de toppen van eikenbomen, waar de eitjes overwinteren.

Eind april, begin mei worden de rupsen geboren. Na een aantal vervellingen zijn ze volgroeid. Na de derde vervelling, meestal tussen half mei en eind juni, krijgen de rupsen brandharen. Het zijn deze brandharen die ernstige klachten bij de mens veroorzaken. De volgroeide rupsen hebben een grijsgrauwe kleur met lichtgekleurde zijden en zijn bedekt met lange witte haren. Deze witte haren zijn niet de brandharen.

Processie van rupsen

Eind juli vindt de metamorfose tot vlinder plaats. De rupsen verdwijnen in juli met de verpopping en groeien uit tot een nachtvlinder ('een mot'). Vanaf dit ogenblik is het grootste gevaar geweken.
De naam is afgeleid van de manier waarop deze rupsen zich ’s nachts in kop-staartcolonnes (‘processie’) van het nest naar het bladerdek van eiken begeven. Daardoor bevinden deze rupsen zich vaak in grote aantallen op boomstammen.

Eikenbomen met rupsen zijn te herkennen aan de nesten: dichte spinsels van vervellingshuidjes, uitwerpselen en brandharen. Daarnaast zijn deze bomen vaak kaalgevreten.

Preventief bestrijden van de eikenprocessierups

De eikenprocessierupsen preventief bestrijden gebeurt in het voorjaar als de rupsen nog geen haartjes hebben. Bestaande nesten kunnen dan worden opgezogen met een speciaal soort stofzuiger of de boom kan worden bespoten met aaltjes (microscopisch kleine wormpjes) en bacteriën. 

Deze bacteriën zorgen ervoor dat de rups geen blaadjes meer eet en uiteindelijk sterft.  De aaltjes werken 's nachts en dringen door tot in de rups, ze zijn de natuurlijke vijand van de rups.

Wat doen bij overlast van eikenprocessierupsen?

  • Probeer elk contact met de rupsen en de nesten te voorkomen en maak ook kinderen hierop attent. Hou afstand van de eikenbomen waarin ze zitten.
  • Draag kledij die hals, armen en benen bedekt en ga niet op de grond zitten.
  • Waarschuw het gemeentebestuur. Zij zullen passende maatregelen treffen of de verantwoordelijke diensten op de hoogte brengen.

Bronnen: www.gezondheid.be

Wat kan ik doen bij irritatie door de brandharen van de eikenprocessierups? 

De brandharen van de eikenprocessierups veroorzaken een urticariële reactie of netelroos, een pijnlijke rode huiduitslag met hevige jeuk. Tussenkomst van een geneesheer is meestal noodzakelijk. Omdat de irriterende haren nog jaren na de dood van de rups actief blijven, wordt de bestrijding ervan beter overgelaten aan gespecialiseerde diensten.

Meer info op de website van het antigifcentrum.

Wat doe je vooral niet?

  • Raak de rupsen en de nesten NIET aan. Spuit ook geen pesticiden, die schaden ook jezelf en al het andere leven. 
  • Spuit de rupsen niet weg met een hogedrukspuit, de brandharen van de rupsen worden op die manier verspreid en blijven nog 5 jaar schadelijk. Oude nesten laat je dus ook best professioneel verwijderen

Hoe herken je de eikenprocessierups?

Er wordt vaak verward met de bastaardsatijnrups, de plakker en de spinselmot (foto's hiervan op deze pagina). Deze rupsen vertonen niet het typische processie-gedrag waar de eikenprocessierups zijn naam aan heeft te danken.

 

Plakkerrups

Ook deze voorloper van een nachtvlinder heeft brandhaartjes die jeuk en huidirritatie kunnen veroorzaken. De rupsen kunnen tot 7 cm lang worden. Je kan ze van april tot juni vinden op diverse loof- en naaldbomen en struiken in bossen, parken en tuinen.

Plakker.jpg

 

Stippel- of Spinselmotrups

De stippelmotrups vormt geen enkel probleem voor je gezondheid, maar kan wel heel opvallende en vreemde, soms indrukwekkende spinsels maken. In extreme gevallen kunnen deze rupsen hele bomen of zelfs auto’s inspinnen! Op het internet kan je hier spectaculaire foto’s en filmpjes van vinden.
Ze zijn 1 -1,5 cm groot en leven in groep. Je kan ze vinden op onder andere meidoorn, kardinaalsmuts, appel- en pruimenbomen. Er zijn diverse soorten stippelmotten. De kardinaalsmutsstippelmot (https://waarnemingen.be/species/8487/) is een soort, die in Knokke-Heist voorkomt.

Spinselmotrups.JPG