Het grensoverschrijdende Landschapspark Zwinstreek wil met het goedgekeurde Interreg-project ZwinQuest een krachtige impuls geven aan duurzaam toerisme. 17 projectpartners, waaronder ook Knokke-Heist, zetten de komende drie jaar samen een totaalbudget van 10,4 miljoen euro in, waarvan 50% wordt gefinancierd via het Interreg VI-programma Vlaanderen-Nederland. Met dit project wordt het onthaal van bezoekers in de Zwinstreek beter gestructureerd. Zo worden onthaalpoorten, bezoekerscentra en musea ingericht of vernieuwd, en worden nieuwe producten ontwikkeld om de beleving van landschap en erfgoed voor zowel inwoners als bezoekers te versterken.
Nieuwe expo voor Zwin Natuur Park en belevingspunt voor fietsers in Heist
Met de 5,2 miljoen euro aan Europese steun zet het project onder meer in op een performant onthaalnetwerk, met de realisatie van nieuwe onthaalpoorten en onthaalpunten. In Knokke-Heist vernieuwt de Provincie West-Vlaanderen de expo van het Zwin Natuur Park en maakt het gemeentebestuur plannen voor een uniek belevingspunt voor fietsers in Heist.
De benedenverdieping van het stadhuis in Damme en het nieuwe bezoekerscentrum De Pulse krijgen een educatieve invulling om bezoekers en recreanten beter wegwijs te maken in de streek. Ook het centrum De Boerekreek en het veerplein in Breskens waar de veerboot uit Vlissingen aankomt, worden opgewaardeerd tot aantrekkelijke recreatieve knooppunten.
Landschap en geschiedenis op een interactieve ontdekken
Daarnaast ontwikkelen de partners een netwerk van kerktorens en andere uitkijkpunten. Via innovatieve technieken, zoals augmented reality, kunnen bezoekers het landschap en zijn geschiedenis op een interactieve manier ontdekken. In Sint-Anna ter Muiden, Middelburg (B) en Watervliet zullen bezoekers binnenkort torens kunnen beklimmen. Het Belfort van Sluis en het Cultuurforum Aardenburg – beide musea in Sluis – krijgen een vernieuwde educatieve invulling, en verschillende historische sites van de Staats-Spaanse Linies worden beter ontsloten. De inhoudelijke basis voor deze erfgoedprojecten steunt op recente wetenschappelijke inzichten, onder meer van Universiteit Gent. Deze worden vertaald naar toegankelijke en aantrekkelijke bezoekerservaringen. Ook de opgedane expertise voor de ontsluiting van de Verdwenen Zwinhavens wordt hierbij benut.
Samenhangend aanbod en sterke storytelling
Een belangrijk speerpunt is de uitbouw van een samenhangend toeristisch aanbod, waarbij verschillende sites en verhalen met elkaar worden verbonden. Door gezamenlijke productontwikkeling en sterke storytelling worden bezoekers gestimuleerd om de volledige regio te verkennen, in plaats van slechts één locatie te bezoeken. De opmaak van een onthaalplan voor het hele Landschapspark moet resulteren in een betere spreiding van bezoekers over de regio, terwijl de kernkwaliteiten van rust, ruimte en landschap behouden blijven. Participatie van bewoners en stakeholders speelt daarbij een centrale rol. Via workshops, co-creatie en evenementen worden zij actief betrokken bij de verdere uitwerking van de acties.
Duurzaam en inclusief toerisme
Inclusie en toegankelijkheid vormen een rode draad doorheen alle projectonderdelen, zowel in de fysieke inrichting als in communicatie en beleving. Met ZwinQuest wordt niet alleen geïnvesteerd in toerisme, maar ook in de leefbaarheid en identiteit van de Zwinstreek. Door natuur, erfgoed, recreatie en lokale economie met elkaar te verbinden, draagt het project bij aan de veerkracht en aantrekkelijkheid van de Zwinstreek voor zowel bewoners als bezoekers.
17 projectpartners
ZwinQuest loopt van 1 april 2026 tot en met 31 maart 2029 en brengt een breed partnerschap samen van lokale besturen, provincies, natuurverenigingen, erfgoedorganisaties en kennisinstellingen uit Vlaanderen en Nederland. De 17 projectpartners zijn: BGTS Landschapspark Zwinstreek, Stichting BOEi, Breskens Maritiem bv, Gemeente Knokke-Heist, Gemeente Sint-Laureins, Gemeente Sluis, Gemeente Maldegem, Natuurpunt Beheer, Provincie Oost-Vlaanderen, Provincie West-Vlaanderen, Provincie Zeeland, Stad Damme, Stichting Cultuurforum Aardenburg, Toerisme Oost-Vlaanderen, Universiteit Gent, Westtoer en Westerschelde Ferry. Naast de Europese budgetten rekenen de partners ook op cofinanciering van het Nederlandse Rijk, de 3 provincies, de
lokale besturen en private partners. Los van de steun van het Nederlandse rijk die aangevraagd werd, dragen de provincies en de gemeenten ongeveer 3 miljoen euro bij, en de private partners samen ongeveer 2 miljoen.
Samen plannen, samen realiseren
Eind 2023 erkende de Vlaamse Regering de Zwinstreek als Landschapspark. Het grensgebied met een oppervlakte van 45.000 hectare strekt zich uit van Brugge tot Breskens en van Heist tot IJzendijke. Die erkenning volgde op de opmaak van een masterplan en een operationeel plan, en is te danken aan de unieke landschapswaarden en de vele troeven van de streek. Met financiële steun van de Vlaamse overheid richtten zes lokale besturen en drie provincies een parkbureau op, dat de samenwerking tussen diverse partners in de streek coördineert. Die samenwerking werpt nu haar vruchten af met de goedkeuring van het Interreg-project. ZwinQuest bouwt voort op de plannen van het Landschapspark Zwinstreek en vertaalt deze in concrete acties en investeringen. Alle initiatieven hebben als doel bezoekers de streek beter te laten begrijpen én beleven.