Elk jaar ongeveer vanaf april-mei komen er in onze kustregio meldingen van mensen die ongerust zijn na het zien van rupsen. Anderen hebben zelfs last van gezondheidsklachten nadat ze in contact geweest zijn met bepaalde rupsen. Sommigen denken dat het gaat om eikenprocessierupsen, maar deze rupsensoort is momenteel nog niet te vinden in Noord-West-Vlaanderen. De soms grote media-aandacht die er is voor deze rupsen, zorgt er wel soms voor dat mensen ongerust worden van elke rups die ze zien. Het is echter perfect normaal dat we rupsen tegenkomen. Meer zelfs: het zou héél slecht nieuws zijn als we geen rupsen meer zien. De meeste van deze beestjes zijn perfect onschadelijk en enkel bij sommige moet je wat voorzichtiger zijn.
De bastaardsatijnrups
Dit is de rups van een nachtvlinder. Ze heeft, net zoals de eikenprocessierups, ‘brandhaartjes’. Dit zijn niet de borstelharen die je ziet op de rups, maar veel kleinere haartjes met weerhaakjes die huiduitslag, jeuk, prikkeling en irritatie van de ogen of luchtwegen kunnen veroorzaken. Deze haartjes zijn zo klein dat je ze niet kan zien.
Ze zitten ook in het spinsel van de rups, waardoor dit ook ‘netelig’ is. Je kan de volwassen rups heel goed herkennen aan de 2 rode oranje-rode stipjes op de rug. Deze rupsen komen vooral in de (ruime) kustregio voor op meidoorn en sleedoorn, maar ze kunnen zich ook voeden met zomereik, berk, iepen en vruchtbomen. De rupsen kan je zien in het voorjaar en de vroege zomer.
Raak de rups niet aan en zorg dat de rups niet in direct contact kan komen met je blote huid. Wandel je in natuurgebied waar de rups voorkomt, draag dan kledij die je lichaam bedekt en vermijd contact met nesten en spinsels. Praat er over met je kinderen zodat ze deze ook herkennen. Houd er rekening mee dat dieren (vb. honden) ook last kunnen hebben van de haartjes.
De plakkerrups
Ook dit is een voorloper van een nachtvlinder. Ze heeft geen brandhaartjes die jeuk en huidirritatie kunnen veroorzaken. De rupsen kunnen tot 7 cm lang worden. Je kan ze van april tot juni vinden op diverse loof- en naaldbomen en struiken in bossen, parken en tuinen.
De stippel- of spinselmotrups
De stippelmotrups vormt ook geen enkel probleem voor je gezondheid, maar kan wel heel opvallende en vreemde, soms indrukwekkende spinsels maken. In extreme gevallen kunnen deze rupsen hele bomen of zelfs auto’s inspinnen! Op het internet kan je hier spectaculaire foto’s en filmpjes van vinden. Ze zijn 1 -1,5 cm groot en leven in groep. Je kan ze vinden op onder andere meidoorn, kardinaalsmuts, appel- en pruimenbomen.
Rupsen gezien: in paniek slaan? Bestrijden? Wat kan je best doen?
In paniek slaan is écht niet nodig: door gezond verstand kan je gemakkelijk gezondheidsproblemen vermijden. Bestrijding van rupsen is bijna nooit nodig, want zo bestrijd je niet alleen deze rupsen, maar ook de vele andere soorten rupsen die soms heel zeldzaam zijn. Ook maak je het door bestrijding moeilijker voor hun natuurlijke vijanden zoals vogels. Door dit evenwicht te verstoren, kan je op termijn veel meer problemen veroorzaken dan ze op te lossen.
Maak je je ongerust over rupsen in je omgeving, vermijd dan in eerste instantie contact er mee. Na enkele weken of maanden verpoppen ze tot vlinders en vormen ze meestal sowieso geen probleem meer.
Wil je weten om welke rups het gaat? Installeer dan de gratis app Obsidentify op je telefoon of tablet. Maak een foto van de rups en de app vertelt jou heel snel om welke rups het hoogstwaarschijnlijk gaat! Meer nog: de app helpt je zelfs met de herkenning van zowat alle planten, dieren of paddenstoelen die inheems voorkomen in België! De app is beschikbaar voor Android en Apple.
Heb je toch gezondheidsklachten door de bastaardsatijnrups, zoals hevige jeuk, huiduitslag met bultjes en blaasjes, oog- of luchtwegirritatie? Krab er dan niet aan of wrijf er niet over, maar spoel de haartjes van je huid met stromend, schoon lauw water, bijvoorbeeld door een douche. Meestal verdwijnen de klachten na een week vanzelf.
Ontdoe je van alle kleren en behandel deze verder met handschoenen. Was de kleren (zo warm mogelijk) en laat ze drogen in de droogkast.
Strip eventueel de huid met plakband om vastzittende brandharen te verwijderen.
Bij hevige jeuk kunnen antihistaminica verlichting brengen. Contacteer je huisarts bij ernstige huiduitslag.
Bij oogcontact spoel je de ogen goed en langdurig uit met water. Als de irritatie blijft duren, contacteer je best een oogarts.
Neem contact op met je huisarts bij ernstige klachten en laat dit weten aan de milieudienst van de gemeente.
Meer weten over gezondheidsklachten en hoe je ze best behandelt? Surf naar de website van het antigifcentrum.