Het belang van het zeerecht van Damme van de middeleeuwen tot nu

Lezing of congres

Door Eric Van Hooydonk

Zeescheepvaart en zeehandel stonden in de middeleeuwen bloot aan allerhande gevaren: storm, stranding, aanvaring, piraterij, kaapvaart, ladingbederf, diefstal, ongeval, ziekte en wanbetaling. Een specifiek, steeds gesofisticeerder zeerecht – een amalgaam van gewoonten, rechtspraak en stadsrecht – hielp deze risico’s te beheersen.

In deze ontwikkeling speelden Brugge en de Zwinhavens een centrale rol. Het befaamde Hanzeatische zeerecht had een sterke Vlaamse inslag. Het oudste Hamburgse scheepsrecht van 1270 was in feite het recht van de Vlaanderenvaarders. De Vonnissen van Damme, het oudste Vlaamse zeerecht, dat toepassing vond in de Zwinhavens, zijn een vertaling van de Rollen van Oléron, een rechtsaantekening uit de dertiende eeuw met ‘wijsdommen’ voor de oplossing van maritieme geschillen, in de eerste plaats over de wijnexport uit de Golf van Biskaje naar het Zwin.

De casussen gaan over kwesties als de beraadslaging over het goede ogenblik om in zee te steken, de plicht van de scheepsgezellen om te helpen bij schipbreuk, het recht van de schipper om matrozen te ontslaan die zich aan wal gaan bedrinken en een vechtpartij veroorzaken, zijn plicht om zieke bemanningsleden te laten opnemen en verzorgen in een herberg, en de aansprakelijkheid bij aanvaringen.

Het Damse zeerecht beïnvloedde ook het Hamburgse en dat van Visby dat eeuwenlang gezag bleef uitoefenen.

Professor Eric Van Hooydonk, auteur van De Maritieme Canon van Vlaanderen, komt op 25 april 2027 het internationale belang van het zeerecht van Damme schetsen in een originele en rijk geïllustreerde voordracht. Hij zal onder andere vertellen hoe het Damse zeerecht doordrong tot in de maritieme rechtspraak van de Verenigde Staten en tot vandaag invloed blijft uitoefenen.

Deze lezing is een initiatief van Sint-Guthago - Geschiedkundige Kring van de Zwinstreek