Opstand in Brugge en Damme

Opstand in Brugge en Damme: textielarbeiders en stedelijke rechten in de dertiende-eeuwse Vlaamse steden
Door Leen Bervoets

In de herfst van 1280 rommelt het in de Vlaamse steden. In onder andere Brugge en Damme komen textielarbeiders in opstand. Vlaanderen is dan een belangrijk centrum van textielproductie, een industrietak die veel welvaart naar Vlaanderen brengt. De textielarbeiders die de motor zijn van deze industrie verkeren echter in een zwakke sociale positie. De Vlaamse steden groeien sterk in de twaalfde en dertiende eeuw door een algemene bevolkingsgroei in Europa. Vlaanderen wordt een van de meest verstedelijkte regio’s van Europa. Migratie naar de stad zorgt echter voor sociale spanningen en stadsbesturen gaan meer en meer de stedelijke rechten afschermen voor nieuwkomers.

Veel wevers en vollers zijn mobiele arbeidskrachten die van stad naar stad verhuizen op zoek naar werk. Voor hen is het moeilijk om de stedelijke rechten te verkrijgen. Bovendien moeten zij zich in de buitenwijken vestigen waar minder gunstige arbeidsomstandigheden heersen. In de loop van de dertiende eeuw komt het daarom meermaals tot opstanden van wevers en vollers tegen hun werknemers en de stedelijke elite.

In de herfst van 1280 overspoelt een golf van opstanden de Vlaamse steden. In Brugge en Damme leidt dit tot een uniek soort bron: een klacht van een groep stedelingen zonder politieke macht, gericht aan de graaf van Vlaanderen, waarin de corruptie van het stadsbestuur wordt aangekaart. Deze bronnen laten stemmen horen die in de dertiende eeuw zelden aan het woord komen. Ze tonen hoe het afschermen van stedelijke rechten, bedoeld om stabiliteit te bewaren, sociale onrust veroorzaakt.

Deze lezing is een initiatief van Sint-Guthago - Geschiedkundige Kring van de Zwinstreek.